f117b

F-117A Nighthawk

Lockheeds F-117A is één van de meest ontwikkelde militaire vliegtuigen ooit gebouwd en heeft de oorlogsvoering in de lucht fundamenteel veranderd. Tot het begin van de Golfoorlog in 1991 vlogen deze machines in het grootste geheim. Tijdens nachtelijke missies boven Bagdad troffen de voor de radar bijna onzichtbare F-117 Nighthawks zelfs de zwaarst verdedigende doelen met verbluffende precisie.

Het luchtruim boven het moderne slagveld is een gevaarlijke plek om te verblijven. Radargeleide projectielen bedreigen elk vliegtuig, zelfs wanneer het slechts enkele meters boven de grond vliegt. Geringe vlieghoogte en hoge snelheid verhogen weliswaar de overlevingskansen van de vliegtuigen, maar verslechteren daarentegen de trefzekerheid van hun bommen. Om dit probleem op te lossen construeerde Lockheed in opdracht van het Amerikaanse ministerie een gevechtsvliegtuig, waarvan detectie door vijandelijke radar nagenoeg onmogelijk is. Deze “Stealth”-jager, sinds 1983 operationeel, zou wel eens het meest onconventionele vliegtuig kunnen zijn dat ooit is gevlogen. De bijzondere lijnuitvoering, de zwarte kleur en de nieuwe materialen, waarmee de F-117 geproduceerd is, maken deze bommenwerper zowel voor radar als voor het menselijk oog nagenoeg onzichtbaar. Zo heeft de F-117 tijdens een aanval de tijd om haar effectieve wapens naar het doel te sturen.

Geschiedenis F-117 Nighthawk

Voorgeschiedenis

De ontwikkeling van de “stealth” technologie had al vanaf 1940 op een laag pitje gestaan, maar de gevolgen van de Vietnam- en Jom Kippoeroorlog waren een aansporing voor DARPA (Defence Advanced Research Projects Agency) om met een verzoek te komen voor de ontwikkeling van een “stealth” vliegtuig. De “Skunk Works” van Lockheed, die een reputatie hadden verworven met de bouw van de U-2 en de SR-71, werd in 1976 het contract gegund om twee demonstratievliegtuigen van klein formaat te bouwen. Het eerste van deze vliegtuigen, doe onder de codenaam “Have Blue” het licht zagen, maakte in 1977 vanaf de geheime testbasis in Groom Dry Lake z’n eerste vlucht met Bill Parks in de cockpit. De ervaring die Lockheed opdeed met deze twee “Have Blue” machines was voldoende om het bedrijf een contract toe te kennen voor de ontwikkeling van een volledig operationele jager. Op 16 november 1977 werden daartoe de handtekeningen gezet en kreeg het project de codenaam “Senior Trend”. Het eerste van vijf FSD prototypes vloog op 18 juni 1981 onder het bevel van Hal Farley. Toen de productie een beetje op gang kwam, richtte de U.S. Air Force een basis in bij het proefgebied van Tonopah, niet ver van Groom Lake en bijna net zo afgelegen. In oktober 1983 werd de eerste eenheid met vijf F-117’s en achttien A-7D Corsairs operationeel verklaard. De Corsairs fungeerden daarin als lesvliegtuig en als dekmantel. Alle vluchten werden ’s nachts uitgevoerd, wat het leven van het vliegend personeel danig verstoorde. Dit was één van de factoren die in de jaren tachtig leidde tot het verlies van twee F-117’s. Pas in november 1988 gaf het Pentagon officieel het bestaan van de F-117 toe, waarna de “Black Jet” voortaan ook overdag kon vliegen. Ongeveer een jaar later, op 19 december 1989, kwam de F-117 in actie bij een luchtaanval op de kazerne van Rio Hato, uitgevoerd door een tweetal toestellen tijdens de invasie van Panama. Deze bescheiden vuurdoop viel in het niet vergeleken met het aandeel dat het type had bij “Desert Storm”, toen uiteindelijk een totaal van 42 vliegtuigen vanuit Khamis Mushait nachtelijke aanvallen uitvoerde op doelen in Irak en het bezette Koeweit. Volledig gebruik makend van hun geringe waarneembaarheid drongen de F-117’s iedere nacht door de verdedigingslinies van Bagdad heen en richtten hun wapens met de grootste precisie op de belangrijkste doelen in de stad, met inbegrip van de allereerste bom die het hoofdkwartier van de luchtverdediging uitschakelde. Toen dergelijke doelen in de laatste fase van de oorlog uitgeput raakten, richtten de “Black Jets” hun vizier op bruggen en vliegtuigbunkers. In een oorlog waarin het Westen zijn technische kunnen had gedemonstreerd was de F- 117 de onbetwiste ster. Toen de strijd ten einde was, waren de “Night Hawks” zeer zichtbaar aanwezig op tal van luchtvaartshows en in 1992 verhuisden ze naar Holloman AFB en traden daarmee definitief uit de schaduw.

In actieve dienst

In oktober 1979 maakte de U.S. Air Force een begin met het selecteren van de vliegers voor de F-117, daarbij zorgvuldig lettend op vliegvaardigheid, karakter en achtergrond. In 1980 werd op Nellis AFB de 4450ste Tactical Group opgericht, een operationele eenheid, de eerste groep vliegers die hierop werd opgenomen arriveerde halverwege 1982 tegelijk met de eerste produktievliegtuigen. Deze Tactical Group was onderverdeeld in vier kleine eenheden, die bekend stonden als de “P”-eenheid (uitgerust met A-7D’s als dekmantel), de “I”-eenheid (“Nightstalkers”), de “Q”-eenheid (“Goatsuckers”) en de “Z”-eenheid (“Grim Reapers”). Later werden deze onderdelen getransformeerd tot squadrons, waarbij “I” het 4450ste Tactical Squadron werd, “P” het 4451ste Tactical Squadron, “Q” het 4452ste Tactical Squadron en “Z” het 4453ste Test en Evaluation Squadron. In oktober 1989 kreeg de 4450ste Tactical Group een nieuwe registratienaam en voortaan als 37ste Tactical Fighter Wing (TFW) door het leven. Deze registratie was afkomstig van de “Wild Weasel” Phantom eenheid, gestationeerd op George AFB, die was opgegaan in het 35ste TFW. De F-117 eenheden werden uiteindelijk gegroepeerd in drie squadrons, het 415de TFS “Nightstalkers”, het 416de TFS “Ghostriders” en het 417de Tactical Training Squadron “Bandits”.

Het 415de TFS onder commando van luitenant kolonel Ralph W. Getchell was de eerste eenheid die 19 augustus 1990 op Khamis Mushait (bijgenaamd “Tonopah East”) arriveerde om in de Golf te worden ingezet. Het 416de TFS werd in december naar Saoedi-Arabië gezonden en de 37ste TFW onder bevel van kolonel Al Whitley kreeg versterking van een klein aantal vliegtuigen en piloten afkomstig van het 417de TFS. Gedurende operatie “Desert Storm” werden in totaal 1.271 gevechtsmissies gevlogen. In oktober 1991 werd de 37ste TFW getransformeerd tot een Fighter Wing en werden op dezelfde wijze de daaronder vallende eenheden omgevormd tot Fighter Squadrons. In januari 1992 ving de verhuizing van Tonopah naar Holloman AFB aan en nam de 37ste FW de registratie van de 49ste FW over.

Taken en systemen

De U.S. Air Force zet de F-117 in voor aanvallen tegen wat men noemt “hoogwaardige doelen”. De vernietiging van zulke doelen veroorzaakt veel meer schade aan het offensief en defensief vermogen van de vijand dan de omvang van de schade doet vermoeden. Daaronder vallen communicatie- en verbindingscentra, commandoposten voor de luchtverdediging, belangrijke brugverbinden, vliegvelden en dergelijke. Voor de aanval op zulke doelen wordt de F-117 met behulp van een zeer nauwkeurig traagheidsnavigatiesysteem naar de juiste aanvalspositie gedirigeerd. Daarna neemt de “forward looking infra-red” (FLIR) het over om het doel op te sporen. Wanneer dat is gebeurd, laat de vlieger de kruisdraden op het beeldscherm van z’n FLIR samenvallen met het doelwit en programmeert dit vervolgens in de computer van het wapen. Bij nadering van het doelwit verdwijnt het onder de neus van het vliegtuig. Het beeld dat is vastgelegd wordt dan doorgegeven aan de “downward looking infra-red” (DLIR), dat zich rechts onder de neus bevindt. De DLIR blijft voortdurend gericht op het doelwit, waarbij het in contrast weergegeven beeld met zelfrichtende technieken wordt gevolgd. Een lasergeleide bom wordt afgeworpen op één van tevoren berekend punt, waarna tijdens de vrije val gebruik gemaakt wordt van een laser om de plaats van de inslag te markeren. Deze laser is gekoppeld aan de DLIR en de teruggekaatste laserstraal wordt opgevangen door een zoeker in de bom, die op deze wijze geleid een voltreffer kan plaatsen. Ofschoon de F-117 verschillende soorten wapens kan meevoeren, bestaat de standaardbewapening uit de 2000 pond LGB in de uitvoering van de GBU-10 Paveway II of in die van de GBU -27 Paveway III. Daarbij kan weer een keuze gemaakt worden tussen twee springkoppen, de standaard Mk 84 of de BLU-109 met penetrerend vermogen en voorzien van dikkere rechte wanden. De speciaal voor de F-117 ontwikkelde GBU-27 is voorzien van vinnen die bij de Paveway II horen en passen in het bommenruim van de Night Hawk. Het geleidingssysteem is van de Paveway II afkomstig.

Gebruikers F-117 Nighthawk

De gebruiker van de F-117 Nighthawk is enkel en alleen de U.S. Air Force.

Technische gegevens F-117 Nighthawk

Spanwijdte: 13,20 m
Lengte: 10,08 m.
Hoogte: 3,78 m.
Max. gewicht: Leeg: 13.600 kg.; beladen 23.814 kg.
Motor(en): Twee General Electrics F404-GE-F1D2 bypass-motoren zonder naverbranding, met elk 4900 kg. stuwkracht.
Bewapening: Het complete wapenspectrum voor tactische gevechtsvliegtuigen van de U.S. Air Force tot 2500 kg., intern; de belangrijkste zijn lasergeleide bommen van het type BLU-109 en GBU10/GBU27 (voor missies op gemiddelde hoogte); voorzieningen voor twee AIM-9L geleideraketten ter afweer.
Max. snelheid: Mach 1 (geschat)
Plafond: Geen opgave.
Combat radius: 1200 km. Zonder bijtanken in de lucht en met een wapenlast van 2250 kg.

Herkenningskenmerken F-117 Nighthawk

Vleugel: Laagdekker, pijlstand.
Kielvlak: Hoog, zware V-stand.
Stabilo: Geen.
Romp: Breed, radarneus, geheel ingebouwde cockpit, hoekige luchtinlaten.
Motor(en): Twee ingebouwd, eindigend vóór het kielvlak.

Reacties zijn gesloten.