su27

Flanker familie

Geschiedenis Su-27 Flanker

In 1977 kreeg het Westen voor het eerst een glimp te zien van het prototype, dat de basis vormde voor één van de meest indrukwekkende gevechtsvliegtuigen ter wereld; de Flanker. Het toestel werd aanvankelijk RAM K genoemd (RAM naar het vliegveld Ramenskoye, nu Zhukovsky genaamd en “K” als zijnde het zoveelste onbekende toestel,dat daar werd waargenomen). In 1979 werd de RAM K positief geïdentificeerd als een Su-27. Eerst in 1982 ontving de Su-27 de NAVO codenaam “Flanker”.


(Su27UB, de 96310430084/20 (bl) van Kubinka op de Open dag op Sperenberg op 27 mei 1994, gemaakt door Peter Lammertink)

In dezelfde periode is de MiG-29 Fulcrum ontwikkeld. Beide toestellen zijn gebaseerd op een basis ontwerp dat door de TsAGI (instituut voor aero-/hydrodynamica) en door de respectievelijke ontwerp bureaus (Sukhoi en MiG) is bewerkt tot een prototype. Dit verklaart de gelijkenis tussen de twee typen.

Flanker A

De Flanker A is het prototype van de Su-27 familie en heeft als Russische aanduiding T-10. Het toestel is ongeveer even groot als de F-111 en de motoren zijn geplaatst in de stijl van de F-14 Tomcat. De Flanker A is uitgerust met een kleine druppelcockpit, dubbele dichtbij elkaar geplaatste kielvlakken en afgeronde vleugeltippen en heeft als landingsgesteldeuren geïntegreerde “air-brakes” en een naar achter klappend neuswiel. De eerst vlucht met de Flanker A vond plaats op 20 mei 1977.

Gedurende het testprogramma, dat daarna volgde, werd al snel duidelijk dat de Flanker A niet voldeed aan de gestelde eisen: de stabiliteit boven Mach 2 liet te wensen over en het toestel kon de prestaties van de F-15 Eagle, welke ik in de vorige aflevering besprak, niet evenaren. Tevens traden fouten op in de fly-by-wire software, hetgeen resulteerde in de dood van twee testvliegers. Vanwege deze problemen werd de Flanker A niet in productie genomen. De ingenieurs van het Sukhoi ontwerpbureau gingen terug naar de tekentafel om de Flanker geheel opnieuw te ontwerpen en alle fouten, die bij de Flanker A waren geconstateerd, te verhelpen. De Flanker A (T-10-01) is nu te bezichtigen in het Moniomo luchtvaartmuseum in Moskou.

Flanker B/C

Aan de buitenkant is de familiegelijkenis met de Flanker A nog vaag te zien maar van binnen is de Su-27 Flanker B een geheel nieuw toestel. Spottend werd beweerd, dat slechts de schietstoel en het hoofdlandingsgestel hetzelfde zijn gebleven. Hoewl wat overdreven is dit toch niet al te ver bezijden de waarheid. De Flanker B is radicaal gewijzigd ten opzichte van de Flanker A: de cockpit is vergroot, de kielvlakken zijn verder uit elkaar geplaatst en er zijn “ventral fins” geplaatst om de stabiliteit te vergroten. De vleugeltippen zijn recht en zijn uitgerust met “missile launch rails”, de “airbrake” is een F-15 stijl “airbrake” geworden, het neuswiel is naar achteren geplaatst en de motoren zijn ook iets verder uit elkaar geplaatst. Tevens heeft de Flanker B tussen de inlaten een “stinger tail” gekregen en zijn veranderingen aangebracht op de LERX. Op de vleugels zijn de “fences” verdwenen, verder zijn er flaps aan de voorzijde. De eerste vlucht met de Flanker B vond plaats op 20 april 1980. De eerste Flankers werden in midden jaren tachtig bij de eenheden afgeleverd.

In 1986 werd de Flanker operationeel verklaard. Een andere Russische luchtmacht aanduiding voor de Flanker B is naast Su-27: Su-27P.

Van deze Flanker B is een tweezits variant ontwikkeld: de Su-27UB Flanker C. Om de tweede vlieger te plaatsen en hem ook een goed uitzicht naar voren te geven is de achterste cockpit hoger geplaatst dan de voorste. Hiervoor is ruimte gemaakt in de romp door een interne brandstoftank naar achteren te verplaatsen. Dit resulteert in een verhoogde romprug voor de Flanker C.

De Flanker C is in tegenstelling tot de Fulcrum tweezitter, de MiG-29UB Fulcrum B, volledig als gevechtsvliegtuig inzetbaar omdat de Flanker C de radar wel heeft behouden. De Su-30 zou een versie van de tweezits Flanker C zijn en zou als “Command en Control” vliegtuig in een formatie kunnen optreden. Op dit moment is verder weinig bekend over dit toestel, behalve dat de Russen dit toestel ook wel Sup0818181+27PU (da’s toch geen benaming voor een vliegtuig meer!) noemen. Volgens de aankondiging zou dit type deel gaan nemen aan de Parijse Luchtvaartsalon.

Een Flanker B haalde op 13 september 1987 de voorpagina’s van de kranten, doordat er één in botsing was gekomen met een Noorse P-3 orion, die op patrouille was in het internationale luchtruim voor de kust van het Kola schiereiland. De Flanker B raakte de Orion aan de stuurboord binnenmotor, hetgeen resulteerde in een beschadigde Orion (propeller kapot, gat in de romp door de rondvliegende wrakstukken) en een beschadigde Flanker (het rechter kielvlak miste een aanzienlijk gedeelte, dat de propeller van de Orion er uit had geslagen). Beide toestellen zijn veilig thuisgekomen, maar wat daarna met de overenthousiaste Flanker vlieger is gebeurd, is niet bekend.

P-42

In 1986 hebben de Russen diverse wereldrecords gebroken, die tot dan toe in handen waren van de Amerikanen met de F-15E Strike Eagle. Ze braken deze records met een versie van de Flanker, die P-42 werd genoemd. De P-42 was in principe een uitgeklede Flanker B waar zelfs de verf van was afgehaald om gewicht te besparen. De start vond plaats, waarbij de P-42 in full afterburner werd tegengehouden door een haak en een kabel op de startbaan. Op het moment, dat de beide motoren maximale prestaties leverden werd de haak ontkoppeld. Officieus heeft deze Flanker-variant 27 wereldrecords gehaald, slechts vier van deze records zijn internationaal door de FAI erkend.

Flanker D

Parallel met de ontwikkeling van een vliegdekschip voor de Russische vloot heeft het Sukhoi-ontwerpbureau uit de succesvolle Flanker B een marine variant ontwikkeld: de Su-27K Flanker D. Dit toestel is op diverse punten aangepast om vanaf het vliegdekschip Kuznetsov van de Russische marine te kunnen opereren. Naast het feit dat de vleugels opvouwbaar zijn, is ook het stabilo opvouwbaar gemaakt (hetgeen uniek is voor een gevechtsvliegtuig). Verder zijn diverse andere modificaties doorgevoerd zoals een dubbel neuswiel, twee extra wapen-ophang-punten onder de vleugel (waarbij het totaal aan ophangpunten bij dit vliegtuig op twaalf komt), een veranderde “stinger tail”, een canardvleugel en diverse interne veranderingen waaronder vermoedelijk een andere radar. Uniek voor de Kuznetsov is de wijze van starten vanaf het vliegdek voor de gevechtsvliegtuigen: namelijk een “ski jump” hetgeen hoge eisen stelt aan het landingsgestel en de stuwkracht van de motoren. De landing vindt “conventioneel” met de haaken kabel plaats. Over de definitieve invoering van de Flanker D heb ik niet meer gegevens.

Varianten

De Su-35 (oftewel de Su-27M) is voor het eerst aan het westen getoond tijdens de internationale luchtvaartshow Farnborough ’92. Het toestel is volgens de Russen de opvolger van de Flanker B. Uiterlijk verschilt de Su-27M/Su-35 van de Su-27 onder meer door de wingtips pods (hoewel deze ook al zijn waargenomen op een Su-27), een andere vorm van de radome, een canardvleugel en een veranderde “stinger tail”. Hoogstwaarschijnlijk zullen de meeste aanpassingen binnenin het toestel zitten. Of het toestel ooit in serie zal worden geproduceerd hangt nauw samen met de ontwikkeling binnen Rusland. De Su-27IB ook wel bijgenaamd “het vogelbekdier”, werd voor het eerst waargenomen op “short finals” voor het vliegdek van de Kuznetsov. Dit leidde tot speculaties, dat het toestel bedoeld zou zijn voor gebruik op het vliegdekschip. Dit is echter niet het geval: de Su-27IB wordt nu gezien als eventuele opvolger voor de Su-24 Fencer lichte bommenwerper. Karakteristiek aan de Su-27IB is de afgeplatte neus en de “side-by-side” cockpit. In 1992 maakte de Su-27M/Su-35 voor het eerst zijn entree in het westen, als variant van de Flanker. Tijdens een demonstratie viel in vergelijking met zijn voorgangers direct de wendbaarheid op. Het eerste en enige experimentele type maakte als T-10-24 in het voorjaar van 1985 zijn eerste vlucht. Voor zover bekend zijn er elf prototypes gebouwd. Men verwacht dat omstreeks het jaar 2000 de eerste exemplaren operationeel zullen zijn. De Su-27M/Su-35 is een zeer wendbare dogfighter die ook in te zetten is als jachtbommenwerper, gezien het feit dat er aan de dertien ophangpunten maximaal acht ton wapens kan worden meegevoerd. Zijn nieuwe radar, van het multi-mode type, is behalve voor het opsporen van indringers uiteraard ook geschikt voor het lokaliseren van gronddoelen. Maar zijn sterkste kanten komen toch het beste tot uiting in het bevechten en behouden van het luchtoverwicht. Niet minder dan vijftien doelen zijn tegelijk op grote afstand te volgen. Daarvan kunnen er zes tegelijk aangevallen worden met raketten van het type AA-10, AA-11 en AA-12. Verder beschikt de ruim Mach 2 vliegende Su-35 over een hypermoderne “glass”-cockpit, een digitaal “fly-by-wire” besturingssysteem en een 30 graden gekantelde schietstoel. Hoewel zijn vliegbereik op ruim 2.100 km gesteld wordt dankzij het feit dat ook de beide verticale staartvlakken als brandstoftanks fungeren, kan zijn actieradius opgevoerd worden door in de lucht te tanken. Daartoe bevindt zich aan de linkerkant ter hoogte van de cockpit een intrekbare tankbuis. Verder vliegt er sinds ongeveer 1996 een uitvoering waarvan beide motoren van beweegbare uitlaten zijn voorzien. De wendbaarheid gaat daardoor met sprongen vooruit.

Over de Su-27B/Su-34/Su-32FN-variant bestaat nog steeds verwarring over de aanduiding en zijn specifieke taak. Het gaat hier om een strategische lange afstands jacht/bommenwerper die vanaf het land opereert en geen vliegdektrainer, zoals men eerst vermoedde. Het eerste prototype vliegt al vanaf eind 1993 en vermoed wordt dat de Su-34/Su-32FN tussen 2000 en 2005 operationeel zal zijn. De bedoeling is dat dan achtereenvolgens de oudere versies van de MiG-27 Flogger, Sukhoi Su-17 Fitter en enkele Sukhoi Su-24 Fencer jachtbommenwerpers worden vervangen. Zoals reeds eerder opgemerkt biedt de Su-32FN plaats aan twee vliegers die naast elkaar zitten, waardoor de neus van dit type breder is dan die van de Su-27. Verder lopen de uitlopers van de twee hulpvleugels helemaal naar voren wat hem enigszins doet lijken op de SR-71. Hoewel alle Flanker modellen tussen de beide motorinlaten een kegelvormige cone bezitten, is die bij de Su-32FN wel erg uitgevallen. Hierin heeft men een waarschuwingsradar ondergebracht om raketten te detecteren. Verder heeft het ding canards, terrain following/avoidance multi-mode radar en meer “high-tech” apparatuur.

Su32fn

Naast de bovenstaande Flanker-varianten zijn er ook nog diverse experimentele modellen zoals een Flanker met “thrust vectored control” waarbij één van de twee motoren is uitgerust met een twee dimensionale uitlaat en een Flanker Cp0818181XX die gebruikt is om air refuelling uit te proberen. Daarnaast bestaan nog een aantal andere Flankers voor uiteenlopende experimentele projecten.

De toekomst van de Flanker zal geheel afhangen van de toekomst van de Russische luchtmacht en luchtvaartindustrie, samenhangend met de mogelijkheden tot het verkrijgen van exportorders (China is de eerste gebruiker van de Flanker B buiten de voormalige Sovjet). Het toestel biedt een groot potentieel aan groeimogelijkheden. Of de Russen een tegenhanger van de Amerikaanse F-22 jager (die in één van de volgende afleveringen van Profiel wordt besproken) op de Flanker baseren, moet de tijd ons nog leren. Maarvoorlopig zal de Flanker de ruggengraat blijven vormen voor een moderne Russische luchtmacht, zeker wanneer de Su-27IB de Su-24 Fencer zou gaan opvolgen.

Gebruikers Su-27 Flanker

Landen die momenteel met de Su-27, Su-30 en Su-27K vliegen zijn, in willekeurige volgorde: China, Rusland, Oekraïne, Vietnam en Wit-Rusland. India heeft een order geplaatst voor 40 Su-30MKI’s. Momenteel is Rusland het enige land dat met de Su-32FN/Su34 vliegt en de Su-25 heeft besteld.

Technische gegevens Su-27 Flanker

Spanwijdte: 14, 70 m.
Lengte: 21, 94 m.
Hoogte: 5, 93 m.
Max. gewicht: 22.000 – 33.000 kg.
Motor(en): 2 Saturn/Lyulka AL-31 turbofans met elk 12.500 kg stuwdruk.
Lading: ± 6.000 kg.
Bewapening: Eén GSh-301 30 mm kanon, 10 AAM’s: R-27R (AA-10A Alamo-A active radar), IR guided R-27ER (AA-10C Alamo-C), IR guided R-27ET (AA-10D Alamo-D), R-73 (AA-11 Archer), R-60 (AA-8 Aphid).
Su-35: Eén 30 mm kanon, AA-10 Alamo, AA-6 Acrid (R-40), AA-8 Aphid, AA-11 Archer, AA-12 (R-77), Kh-25ML (AS-10 Karen), Kh-25MP (AS-12 Kegler), Kh-29 (AS-14 Kedge), Kh-31 (AS-17 Krypton) ASM, KAB-500 bommen en rocket pods.
Su-32FN/Su-34: Eén 30 mm kanon, PGB’s, PGM’s, TV- of laser guided bombs, Kh-23 (AS-7 Kerry), AS-10 Karen, AS-12 Kegler, Kh-59 (AS-13 Kingbolt), AS-14 Kedge, Kh-58 (AS-11 Kilter) ARM, AS-17 Krypton ASM, raketten en conventionele bommen.
Max. snelheid: Mach 2.35 hoog, mach 1.1 op Sea Level.
Plafond: 18.000 m.
Combat radius: Intercept radius: 1.500 km. Met vier AAM’s. Range: max. fuel 3.680 km.

Herkenningskenmerken Su-27 Flanker

Vleugel: Middendekker, lichte pijlstand, raketgeleiderails aan de tips.
Kielvlak: Twee, rechtopstaand, ver naar voren geplaatst met schuin afgesneden tips.
Stabilo: Pijlvorm, schuin afgesneden, lager geplaatst dan de vleugel.
Romp: Banaanvormig, loopt naar achteren uit in een punt tot achter de motoren, radarneus, druppelcockpit. Afhankelijk van versie eventueel met canards en Platypus neusvorm.
Motor(en): Twee, ver uit elkaar geplaatst, twee vierkante luchtinlaten, schuin afgesneden onder de romp.

 

Reacties zijn gesloten.