sr71a

Lockheed SR-71 Blackbird

“Ik bood iedere werknemer die aan het project iets eenvoudigs kon ontdekken vijftig dollar,” vertelde Clarence L. “Kelly” Johnson ooit, en die vijftig dollar is hij nooit kwijtgeraakt. Het ‘project’ was de Lockheed SR-71 Blackbird waarover we het deze keer in Profiel gaan hebben, de kist werd in Burbank door het ontwerpteam van “Kelly” Johnson in het geheim gescapen. Slechts weinig mensen buiten het team van 137 man, zelfs niet de leveranciers van apparatuur en materialen, wisten iets van het door de CIA gefinancierde vliegtuig.

Geschiedenis Lockheed SR-71

Inleiding

In 1959 werd het oorspronkelijke contract geplaatst voor de ontwikkeling van een verkenningsvliegtuig, dat in staat zou zijn op grote hoogten en met snelheden van niet minder dan Mach 3 over communistische landen te vliegen. Dit betekende dat men eerst onderdelen en materialen moest ontwikkelen, die bestand waren tegen temperaturen van boven de 300 graden Celsius. Er was nauwelijks één onderdeel van de A-11, zoals de SR-71 toen aangeduid werd, dat zo ‘over de toonbank’ gekocht kon worden, vandaar het royale aanbod van “Kelly” Johnson. Er werden speciale titaniumlegeringen ontwikkeld met een trekvastheid van tegen de 200.000 psi (zo’n 14.000 kg per vierkante cm). De Pratt & Whitney J58 motoren, die speciaal voor de A-11 ontwikkeld werden, hadden een speciale brandstof nodig die moest dienen als koelmiddel voor overmatige hitte in elektronische en andere systemen. Door het invoeren van al deze nieuwigheidjes ontstond een vliegtuig dat qua uiterlijk en qua prestaties afweek van ieder ander toestel. De tweepersoons SR-71 is even lang als een Boeing 727 lijnvliegtuig, heeft de romp van een speedboot, een naaldvormige neus, een diamantvormige dwarsdoorsnede, een deltavleugel en twee massieve motorgondels met daarbovenop naar binnen gerichte vinnen.

Vliegen

Als het ontwerpen en het bouwen van de SR-71 al een veeleisende en unieke taak was, dan is het vliegen ermee dat zeer zeker. De Blackbirds, waarvan er naar verluidt 24 gebouwd zijn, worden (nog steeds?) gevlogen vanaf de vliegbasis Beale, in de buurt van Marysville in California, door een strategische verkenningseenheid, 9th Strategic Reconnaissance Wing (SRW) van de U.S. Air Force. Een bemanning bestaat uit een vlieger en een verkenningsofficier. Het zijn vrijwilligers, meestal kapitein, majoor of kolonel, met een minimum van 1500 uren als eerste piloot of solo in straaljagers en een totaaltijd van 2500 tot 3500 vlieguren, in de leeftijd van 27 tot 33 jaar.

9th SRW

De 9th SRW is een elite onderdeel. Kandidaten worden aan een streng onderzoek onderworpen, waarbij hun staat van dienst en hun medisch dossier terdege worden bestudeerd. De mannen ondergaan dezelfde zware keuring die astronauten krijgen. Zodra hij geselecteerd is, begint de toekomstige SR-71 piloot zijn training in een Northrop T-38, waarvan de vliegeigenschappen merkwaardig genoeg in principe gelijk zijn aan die van de Blackbird. Na de training in een vluchtnabootser, maakt de piloot vijf overgangsvluchten in een unieke tweepersoons trainings-SR-71B, voordat hij met zijn verkenningsofficier gaat vliegen. Na samen nog eens vijf vluchten gemaakt te hebben, wordt het team “gereed voor missie” verklaard.

Voorbereiding

Een typische missie vanaf de luchtmachtbasis Beale begint twee dagen voor de start, als de piloot en de verkenningsofficier met hun briefings beginnen. Op de dag van de vlucht melden ze zich bij de Fysiologische Ondersteuningsafdeling van hun onderdeel voor een proteïnerijke maaltijd, meestal biefstuk en eieren, omdat sommige vluchten wel tien uur of nóg langer duren. Daarna is het tijd voor medische controle van een uur, terwijl een briefing over de weersverwachting en over de bijzonderheden van de missie het geheel besluit. Voor het aantrekken van hun ‘zilveren smoking’, een soort astronautenpak met helm, waarvoor per man drie man nodig zijn om ze erin te helpen, is nog eens 20 minuten uitgetrokken. Deze pakken zorgen voor hun veiligheid als er decompressie optreedt of als ze met hun schietstoel op de stratosferische hoogten, waarop de Blackbird opereert, het vliegtuig moeten verlaten. De pakken worden op lekken gecontroleerd door ze op te blazen. Eenmaal aan boord van de SR-71 zitten de piloot en zijn verkenningsofficier hoog boven de romp, waarvan iedere centimeter volgestouwd is met allerlei systemen en 36.000 kg brandstof. Die brandstof is een speciaal koolwaterstofderivaat, JP-7 genoemd, dat alleen door de Blackbird gebruikt wordt om de twee J58 motoren met 13.600 kg stuwkracht te voeden en die ontworpen zijn om constant met naverbranders te vliegen. Wanneer de SR-71 in de zon van California staat, ‘wasemt’ het toestel voortdurend brandstof uit, omdat de tanks poreus zijn als ze onverhit zijn en niet onder druk staan. Vandaar dat vertragingen bij de start tot een minimum beperkt worden. Zodra de controles in het vliegtuig achter de rug zijn, worden de J58 motoren door middel van een direct gekoppelde rij van drie Chrysler V8 automotoren.

Take-off

Eenmaal bij de startbaan van Beale, wordt het vermogen op volle naverbrander-stuwkracht gebracht. De Blackbird rolt zo’n anderhalve kilometer en haalt een snelheid van meer dan 370 km per uur voordat het toestel loskomt. De klim, waarvoor per radar instructies worden gegeven, verloopt via speciale corridors, die goedgekeurd zijn door de Federal Aviation Administration en eindigt op een standaard operatiehoogte van 24.000 meter, bijna 10 km boven het hoogst vliegende straalverkeersvliegtuig. Op die hoogte ijlt de SR-71 voort met Mach 3 oftewel 3200 km per uur. Na 11 minuten vliegen stabiliseert de oppervlaktetemperatuur zich tussen 280 en 300 graden Celsius… waardoor het vliegtuig zo’n 28 cm wordt uitgerekt! De huid van de vleugel gaat door de hitte krinkelen, waarbij opzettelijke koordvormige ribbels gevormd worden, die speciaal door Lockheed bedacht zijn om in één lijn met de luchtstroom te blijven. De blauwzwarte verf, die het gewicht van de Blackbird met 27(!) kg doet toenemen, zorgt dat de huidtemperatuur met ongeveer 10 graden wordt verlaagd. Als het vliegtuig op de grond staat moet de verflaag tegen krassen beschermd worden om de hitte-asorberende eigenschappen te behouden. Tijdens onderhoudswerkzaamheden worden er speciale matten over het vliegtuig gelegd en dragen de monteurs als ze over de Blackbird lopen speciale sloffen. Dertig meter achter de cockpit branden de J58 motoren de uitlaatpijpen van de SR-71 letterlijk witheet. De stabiliteit wordt gecontroleerd en voortdurend bijgeregeld door automatische vluchtdirectie-systemen die het vliegtuig aan boord heeft. Navigatie volgens sterrencoördinaten zorgt voor de juiste plaatsbepaling, wat bij een vliegtuig dat zich met zo’n 900 meter per seconde verplaatst absoluut nodig is.

Volle vlucht

Na een uur vliegen met meer dan Mach 3, is de brandstof van de Blackbird bijna op en moet het vliegtuig een ontmoeting hebben met één van de Boeing KC-135Q tankvliegtuigen, die de speciale JP-7 brandstof aan boord hebben en door het Strategic Air Command op de routes van de SR-71’s gebruikt worden. Met regelmatig bijvullen in de lucht heeft de Blackbird werkelijk wereldbereik en het is bekend dat het toestel vanuit California vluchten heeft gemaakt over communistisch China, het Midden-Oosten en Japan. Op een hoogte van 24 kilometer verloopt de vlucht van de SR-71 kalm en ongestoord. Op die hoogte heeft het toestel de alleenheerschappij, die slechts belaagd wordt door weerballonnen, waarvoor de bemanningen voortdurend op hun hoede moeten zijn. De optimale prestaties van de J58 motoren worden per computer geregeld. Deze computer zorgt ervoor dat de inlaatpunten, die uit de motorgondels uitsteken bij Mach 1.6 volledig in de voorste stand staan en bij Mach 3 volledig ingetrokken zijn. De inlaten zijn zeer gevoelig voor de exacte baan van de luchtstroom, zodat manoeuvres met hoge snelheden, in het bijzonder gierbewegingen, zeer geleidelijk uitgevoerd moeten worden om het dichtklappen van de luchtinlaat te voorkomen. Als dit niet voorkomen wordt, krijgt de motor een uitbarsting. Een SR-71 piloot vertelde dat het net lijkt of het vliegtuig bij die hoge supersonische snelheden zich achterstevoren wil keren. Men heeft deze hevige ervaring wel eens beschreven als een botsing midden in de lucht. Totdat de inlaat weer juist is, wordt het hoofd van de piloot van de ene kant van de cockpit tegen de andere geslingerd en komen zijn ogen bijna uit hun kassen puilen.

Toekomst

Aërodynamisch gezien is de verder zo ingewikkelde SR-71 eenvoudig. De voorste rand van de vleugel loopt helemaal tot de neus door en vormt een draagvlak als dat van een ouderwets vliegtuig, geeft weinig weerstand en veel lift bij Mach 3, terwijl het bijdraagt tot de richtingsstabiliteit. Vier stuurvlakken zorgen via hydraulische bekrachtiging voor alle dwars- en langsbesturing. Ze zijn in feite voorzien van aparte hoogte- en rolroeren. De schuine vinnen hebben een uitslag naar links of naar rechts van 20 graden en dienen, apart of samen, als richtingsroeren. Terwijl de piloot vliegt, is zijn verkenningsofficier achter hem druk bezig met zijn apparatuur, sterren-coördinaten-navigatie-apparatuur, de optische camera’s, de infrarode Linescan en SLAR (radar-apparatuur). Deze apparatuur kan, en dat is bijna niet te geloven, ieder uur 260.000 vierkante km aardoppervlak observeren en dingen waarnemen die het menselijk oog vanaf 15 meter zou kunnen missen. De gehele tijd hoort of ziet men niets van de Blackbird, want boven 15.000 meter laat het toestel zelden condensstrepen na. Het ziet ernaar uit dat het toestel de eerstkomende tijd de eer, het snelste vliegtuig van de U.S. Air Force te zijn, nog wel zal behouden. Ofschoon satellieten veel van de taken van de SR-71 hebben overgenomen, zal men de SR-71 met piloot en verkenningsofficier beperkt blijven inzetten. Er zal zeker behoefte zijn aan haar bijzondere talenten wanneer onverwacht een crisis uitbreekt.

De serials

Hoewel het ongebruikelijk is we een serial presentatie geven in Profiel is het deze keer misschien leuk om dat wél te doen, aangezien we van elk toestel de geschiedenis hebben kunnen achterhalen.

Inventaris: Gebouwd: Verloren:
 A-12       13       5
 M-21       2        1
 YF-12      3        2
 SR-71A     29       11
 SR-71B     2        1
 SR-71C     1        0
Serial:    Type:  Opmerkingen:
 60-6924   A-12   Display in "Blackbird Airpark", Palmdale, CA (AFFTC museum)
 60-6925   A-12   Display in "Sea-Air-Space Museum", NY
 60-6926   A-12   Gecrashed op 24 mei 1963, CIA piloot ongedeerd
 60-6927   A-12   Museum van Science/Industry, LA (Stored bij Skunk Works)
 60-6928   A-12   Gecrashed op 5 januari 1967, CIA piloot gedood
 60-6929   A-12   Gecrashed op 28 december 1967, piloot ongedeerd
 60-6930   A-12   Display in "Alabama Space and Rocket Center", Huntsville
 60-6931   A-12   Display in "Minnesota ANG Museum", St Paul, MN
 60-6932   A-12   Gecrashed op 5 juni 1968, CIA piloot gedood
 60-6933   A-12   Display in "San Diego Aerospace Museum"
 60-6934   YF-12A Tijdens de landing gecrashed op 14 augustus 1966
 60-6935   YF-12A Display in "USAF Museum", Dayton, OH
 60-6936   YF-12A Gecrashed op 24 juni 1971, crew ongedeerd
 60-6937   A-12   In storage, Plant 42 (Skunk Works)
 60-6938   A-12   Display in "USS Alabama Battleship Memorial Park", Mobile, AL
 60-6939   A-12   Tijdens de landing gecrashed op 9 juli 1964, crew ongedeerd
 60-6940   A-12   Display in "Museum of Flight", Seattle
 60-6941   M-12   Gecrashed op 30 juli 1966, piloot ongedeerd, LCO gedood
 64-17950  SR-71A Beschadigd tijdens de take-off op 11 april 1969, crew ongedeerd
 64-17951  SR-71A Display in "Pima Air Museum", Tucson, AZ (NASA YF-12C 937)
 64-17952  SR-71A Gecrashed op 25 januari 1966, piloot ongedeerd, RSO gedood
 64-17953  SR-71A Gecrashed op 18 december 1969, crew ongedeerd
 64-17954  SR-71A Beschadigd tijdens de take-off op 11 april 1969, crew ongedeerd
 64-17955  SR-71A Display in "AFFTC Museum", Edwards AFB, CA
 64-17956  SR-71B Operationeel, NASA Dryden FRC, Edwards AFB, CA
 64-17957  SR-71B Gecrashed op 11 january 1968, crew ongedeerd
 64-17958  SR-71A Display in "Robbins AFB Museum", GA
 64-17959  SR-71A Display in "Air Force Armament Museum", Eglin AFB, FL
 64-17960  SR-71A Display in "Castle Air Museum", Merced, CA
 64-17961  SR-71A In onbekende staat bij "Kansas Cosmosphere & Space Center", Hutchinson, KS
 64-17962  SR-71A Onderdeel van de reserve vloot, Plant 42, Palmdale, CA
 64-17963  SR-71A Display in "Beale AFB Museum", CA
 64-17964  SR-71A Display in "SAC Museum", Offut AFB, NE
 64-17965  SR-71A Gecrashed op 25 oktober 1967, crew ongedeerd
 64-17966  SR-71A Gecrashed op 13 april 1967, crew ongedeerd
 64-17967  SR-71A Operationeel (USAF), Det 2, 9th SW, Edwards AFB, CA
 64-17968  SR-71A Onderdeel van de reserve vloot, Plant 42, Palmdale, CA
 64-17969  SR-71A Gecrashed op 10 mei 1970, crew ongedeerd
 64-17970  SR-71A Gecrashed op 17 juni 1970, crew ongedeerd
 64-17971  SR-71A Operationeel (USAF), Det 2, 9th SW, Edwards AFB, CA
 64-17972  SR-71A Display in "National Air and Space Museum", Washington D.C.
 64-17973  SR-71A Display in "Blackbird Airpark", Palmdale, CA (Det 1 ASC)
 64-17974  SR-71A Gecrashed op 21 april 1989, crew ongedeerd
 64-17975  SR-71A Display in "March Field Museum", March AFB, CA
 64-17976  SR-71A Display in "USAF Museum", Dayton, OH
 64-17977  SR-71A Beschadigd tijdens de take-off op 10 oktober 1968
 64-17978  SR-71A Tijdens de landing gecrashed op 20 juli 1972
 64-17979  SR-71A Display in "History & Traditions Museum", Lackland AFB, TX
 64-17980  SR-71A Operationeel, NASA Dryden FRC, Edwards AFB, CA
 64-17981  SR-71C Display in "Hill AFB Museum", Hill AFB, UT
 

Gebruikers Lockheed SR-71

Zoals bij de geschiedenis reeds aangehaald is de U.S. Air Force de enige luchtmacht die de Lockheed SR-71 gebruikt.

Technische gegevens Lockheed SR-71

Spanwijdte: 16,94 m.
Lengte: 32,73 m.
Hoogte: 5,63 m.
Max. gewicht: 52,250 kg. standaard; hiervan is 30,000 kg. de JP-7 fuel.
Motor(en): Twee Pratt & Whitney J-58 axial-flow turbojets, met afterburners produceert elke motor 32,500 pond stuwkracht.
Lading: Leeg: 27.215 kg. Beladen: 76.340 kg.
Bewapening: Geen.
Max. snelheid: Naar schatting Mach 3,5 ofwel meer dan 4000 km/h, standaardsnelheid meer dan Mach 3 ofwel 3700 km/h.
Plafond: Operationeel: 25.90 m. Vliegplafond naar schatting op 30.960 m.
Combat radius: 4000 km. Zonder bijtanken, intercontinentaal met bijtanken in de lucht.

Herkenningskenmerken Lockheed SR-71

Vleugel: Eén vleugel, deze is ver naar achteren geplaatst.
Kielvlak: Twee rechtopstaande, trapeziumvormig.
Stabilo: Geen.
Romp: Behoorlijk “plat”, cockpit hoog boven de romp geplaatst.
Motor(en): Net zoals bij de Meteor; in de vleugels geplaatst.

Reacties zijn gesloten.