profiel_uh1

UH-1 Huey

Deze keer willen we het hebben over de UH-1 Huey en de varianten ervan. De helikopter werd vooral bekend door de Vietnamoorlog. Het typische geluid van de chopper betekende voor veel jonge Amerikaanse legersoldaten de hoop op redding. Hierdoor werd de chopper bij veel militairen populair. Tot op heden bewijst de heli nog steeds zijn diensten en het ziet ernaar uit dat hij dit nog lange tijd zal doen…

Geschiedenis UH-1 & varianten

Het prototype van de helikopter, die we nu als de “Huey” kennen, vloog voor het eerst op 22 oktober 1956, aangeduid als UH-1A. De aanduiding “UH” wordt nog steeds gebruikt voor alle lichte transporthelikopters binnen de U.S. Army. De UH-1A was voorzien van een 525 kiloWatt engine en kon vier passagiers vervoeren. Nadat de UH-1A in gebruik was genomen werd al snel een grotere versie ontwikkeld die, net als zijn voorganger, tijdens de oorlog in Vietnam werd gebruikt. De nieuwe versie kreeg logischerwijs de aanduiding UH-1B, ook werd de motor opgefokt tot 825 kiloWatt. De UH-1B kon zes passagiers of drie brancards meenemen. De bewapening bestond (tijdens de Vietnamoorlog) uit ongeleide raketten of machinegeweren die in de deuropeningen waren opgesteld. De bewapende UH-1B’s werden onder meer gebruikt voor het escorteren van onbewapende transporthelikopters. Sommige UH-1B’s waren uitgerust met een zogenaamde “people sniffer”, dit is een sensor die de adem of transpiratie van mensen kon waarnemen. De “people sniffer” werd gebruikt om leden van het guerillaleger Viet Cong op te sporen, die zich vaak schuilhielden in de dichte jungle van Vietnam. Aan bijna elke succesvolle helikopter worden na verloop van tijd eisen gesteld waaraan de oorspronkelijke versies niet konden voldoen, de UH-1 is hier geen uitzondering op. Zo werd de vernieuwde versie van de Huey van een verlengde romp voorzien en een motor met een vermogen van 1050 kiloWatt. Twee uitvoeringen van de vernieuwde “Huey-versie” kwamen in beeld. De UH-1D en de verbeterde UH-1H waren de belangrijkste lichte transporthelikopters gedurende de Vietnamoorlog. Ze werden gebruikt voor het ondersteunen van de eigen grondtroepen waarbij zij bijvoorbeeld de Viet Cong (of Victor Charlie) voortdurend onder vuur hielden zodat deze niet de kans kreeg om de Amerikaanse en de Zuidvietnamese troepen te bestoken. Ook konden de UH-1D en de UH-1H commando-eenheden snel op plaatsen brengen waar zij nodig waren. De Huey kon ook ‘s nachts worden ingezet omdat hij was uitgerust met blindvlieginstrumenten en Decca radionavigatie-apparatuur. Dit systeem maakt het mogelijk om ‘s nachts met redelijke precisie de positie te bepalen van de Viet Cong. Sommige UH-1H’s werden voorzien van “Low Light Level TV”. Dit systeem bestaat uit een camera, die het ‘s nachts aanwezige licht vele malen kan versterken, en een TV-scherm in de cockpit. De Huey kon gedurende de Vietnamoorlog worden voorzien van een kabel waarmee troepen in de jungle konden worden neergelaten en weer opgepikt. De UH-1P was een versie voor psychologische oorlogvoering. Voorzien van duizenden propagandapamfletten en een luidspreker vlogen de UH-1P’s boven het Zuid-vietnamese platteland, waar aanhangers van de Viet Cong opereerden die soms werden gesteund door de bevolking. Naast de UH-1P werden ook andere type Huey-helikopters met speakers uitgerust en waaruit regelmatig rock ‘n roll klonk, mede om de angst van de Amerikaanse soldaten een beetje te onderdrukken. Dit wordt vrij realistisch weergegeven in de oorlogserie Tour of Duty (elke donderdagavond om 23.30 uur op SBS6). Ook de Amerikaanse marine en mariniers gebruikten de UH-1 in Vietnam. Naast de transportuitvoeringen zijn ook enkele uitvoeringen als lestoestel ontwikkeld. In 1968 werd de opdracht gegeven om een versie van de Huey voor de U.S. Army te ontwikkelen met twee Pratt&Whitney PT6T-3 motoren. Deze versie werd als Bell Model 212 aangeduid. Deze versie werd ook door de U.S. Air Force en de U.S. Marines besteld maar aangeduid als UH-1N Twin Huey, het toestel werd ingezet voor geheime operaties tijdens de Vietnamoorlog. Ongeveer vijfentwintig jaar na het einde van de Vietnamoorlog is de rol van de Huey nog lang niet uitgespeeld. Volgens gegevens uit 1993 heeft het Amerikaanse leger nog altijd bijna 3000(!) UH-1B’s, UH-1H’s en UH-1V’s in gebruik. De UH-1V is een versie die kan worden gebruikt voor het evacueren van gewonden. Deze versie heeft onder andere de beschikking over een radiohoogtemeter en apparatuur om bij slecht weer een vooraf vastgestelde landingsplaats te kunnen vinden. Tot op heden worden de Hueys ook nog steeds gebruikt voor verschillende vormen van licht transport. De belangrijkste transporttaken van de Huey zijn: Command, Control en Communication, dit staat ook wel bekend onder C3. Dit betekent niets anders dan dat commandanten en hun staf snel naar de plaats worden vervoerd waar ze op een bepaald moment nodig zijn. De C3-taak was de belangrijkste taak van de Huey tijdens de oorlog met Irak in 1991. Een andere belangrijke taak van de Huey is nu nog steeds het aanvoeren van voorraden naar troepen dichtbij het combat-zone. De Huey is zeer geschikt voor bovengenoemde taken omdat het toestel in verhouding met andere transporthelikopters vrij licht is. Ook is het motorvermogen van de Huey vrij behoorlijk. In 1987 werd een nieuwe versie ontwikkeld, de EH-1H. Dit toestel was bedoeld voor het lokaliseren, afluisteren en storen van vijandelijke radio- en radarsystemen. Ondanks alle goede eigenschappen van de UH-1 is de U.S. Army toch op zoek naar een opvolger. Het probleem is namelijk dat er steeds moeilijker reserve-onderdelen zijn te krijgen voor de elektronische apparatuur en de motoren van de Hueys. De U.S. Army heeft zels al meer dan duizend engines opnieuw opgebouwd uit oude exemplaren en reserve-onderdelen. Maar dit wordt ook steeds moeilijker. Wanneer de U.S. Army Hueys worden vervangen is nog onduidelijk, de chopper is in gebruik bij strijdkrachten in talloze landen, waaronder Duitsland en Japan. Het Japanse bedrijf Fuji bouwt de Huey zelfs nog steeds! Sommige Hueys van het Japanse leger hebben apparatuur aan boord waarmee zo’n honderd mijnen kunnen worden afgeworpen. Naast Fuji bouwt ook Agusta in Italië de Huey in licentie. Van Agusta kocht de Nederlandse Marine Luchtvaartdienst (MLD) in 1962/63 negen UH-1B’s. Deze Hueys werden gebruikt voor het opleiden van vliegers van de Wasp Mk-1 choppers (waarvan de MLD er dertien had) en voor het uitvoeren van transport- en reddingsvluchten. De UH-1B van de MLD was eigenlijk niet geschikt voor het uitvoeren van reddingsvluchten bij nacht en slecht weer, omdat er geen apparatuur aan boord was die de vlieger konden helpen om de Huey boven een in nood verkerend schip stil te houden. Toch was de Huey succesvol bij de MLD waarvan we één rescue willen belichten. In de nacht van 18 op 19 maart 1967 werden negen bemanningsleden van een sleepboot in veiligheid gesteld door squadroncommander Van Dam en zijn bemanning. Hiervoor waren zes vluchten nodig. Echt lang waren de Nederlandse Hueys niet in dienst bij de MLD want in mei 1978 werden de laatste toestellen aan Sky Controls Inc. in Californië. De flexibiliteit van de Huey werd in 1992 op overtuigende wijze gedemonstreerd door het Californische bedrijf American Aircraft. Dit bedrijf heeft een Huey voorzien van een geheel nieuwe kunststof romp. Het bijzondere van deze chopper is dat de cockpit lijkt op die van een antitankhelikopter (waarbij de vlieger en de boordschutter achter elkaar zitten) maar in de romp zijn twee geschutskoepels aangebracht van waaruit opzij en naar achteren kan worden geschoten. Daarnaast kunnen antitankraketten worden meegevoerd. Deze bewapening (en het vermogen om tien militairen mee te nemen) maakt de Huey zeer geschikt om commando’s af te zetten in vijandelijk gebied en vervolgens vanuit de lucht vuurdekking te geven (zoals dit voor een groot deel en op een iets andere manier al in Vietnam met de Huey werd gedaan).

De tweebladige rotor is lange tijd kenmerkend geweest voor helikopters van Bell. Maar in 1978 werd door Bell bekend gemaakt dat ze een versie van het Bell Model 212 met vierbladige rotor op papier had staan. Deze nieuwe Bell chopper werd Bell Model 412 gedoopt en in augustus 1979 vloog de eerste machine. De nieuwe kunststof rotor verbeterde de prestaties en verminderde niet alleen het geluidsniveau, maar ook de vibratie, die in helikopters vaak de oorzaak is van slijtage en ongemak van de inzittenden. De basisversie van Bell Model 412 is onder meer in gebruik bij de strijdkrachten van Venezuela en Botswana. In 1986 maakte Bell een nieuwe versie bekend; de militairy 412SP. Deze uitvoering is voorzien van een afneembare geschutskoepel met een 12.5 mm machinegeweer onder de neus. De vlieger kan de koepel richten door zijn hoofd in de richting van het doel te draaien. Sensoren meten de positie van zijn helm en op basis hiervan bestuurt een vuurleidingscomputer de geschutskoepel. Dit “Head Tracker Helmet Sight” is overgenomen van de Bell AH-1S Cobra helikopter. De Militairy 412SP kan verder ongeleide raketten of in de deuropening opgestelde machinegeweren meenemen. Een andere versie van de Bell Model 412 is de 412HP, een transportuitvoering waarvan Canada er zo’n honderd gaat aanschaffen. Ook Augusta, dat Bell Model 412 dus in licentie bouwt, heeft een militaire versie van dit type ontwikkeld, de Griffon, die kan worden gebruikt voor onder meer ondersteuning van grondtroepen en evacuatie van gewonden. De Griffon verschilt van de civiele 412 door onder meer het versterkte landingsgestel, de bepantsering voor de vliegers en een radarwaarschuwingssysteem. De Griffon is geëxporteerd naar onder meer Zimbabwe en Finland. In 1993 ontving de Nederlandse luchtmacht drie, door Agusta gebouwde, AB-412SP’s voor het uitvoeren van opsporings- en reddingstaken (SAR). De drie choppers varvingen de vier Alouette 3’s. De drie AB-412SP’s staan gestationeerd op vliegbasis Leeuwarden.

Gebruikers UH-1 & varianten

Landen die momenteel nog met de UH-1 & varianten vliegen, of hebben gevlogen, zijn, in willekeurige volgorde: Amerika, Duitsland, Japan, Italië, Oostenrijk, Zweden, Turkije, Jemen, Griekenland, Iran, Marokko, Oman, Saudi-Arabië, Singapore, Tanzania, Tunesië, Uganda, Zambia, Zimbabwe, Spanje, Malta, Dubai, Libanon, Somalië, Spanje, Sudan, Finland, Lesotho, Venezuela, Brazilië, Indonesië, Panama, Zuid-Korea, Thailand, Uruguay, Argentinië, Australië, Bangladesh, Bolivia, Brunei, Canada, Chili, Colombia, Dominicaanse Republiek, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nederland, Mexico, Ghana, Irak, Israël, Libië, Taiwan, Filipijnen en Sri Lanka.

Technische gegevens UH-1 & varianten

Spanwijdte: Rotordiameter 14,63 m.
Lengte: 12,77 m.
Hoogte: 3,60 m.
Max. gewicht: 4.309 kg.
Motor(en): Eén Textron Lycoming T53-L-13 van 1044kW.
Lading: 11-14 troepen, 6 brancards of 1.759 kg vracht.
Bewapening: Mitrailleurs en ongeleide raketten. De Amerikaanse en Duitse Hueys zijn onbewapend.
Max. snelheid/kruissnelheid: 204 km/uur.
Plafond: 3.840 km.
Vliegbereik: 511 km.

Herkenningskenmerken UH-1 & varianten

Vleugel: Hoog gemonteerde twee/vierbladige rotor.
Kielvlak: Knik in de staartboom.
Stabilo: Rechthoekig aan beide zijden op 2/3 van de staartboom.
Romp: Doosvormig, trapneus, staartboom ontspringt uit het midden van de romp en staat onhoog.
Motor(en): Eén of twee turbinemotoren achter de rotoras.
Landingsgestel: Slede.

Reacties zijn gesloten.